天问

yuē曰：suì遂gǔ古zhī之chū初，shuí谁chuán传dào道zhī之？shàng上xià下wèi未xíng形，hé何yóu由kǎo考zhī之？míng冥zhāo昭méng瞢àn暗，shuí谁néng能jí极zhī之？féng冯yì翼wéi惟xiàng象，hé何yǐ以shí识zhī之？míng明míng明àn暗àn暗，wéi惟shí时hé何wèi为？yīn阴yáng阳sān三hé合，hé何běn本hé何huà化？huán圜zé则jiǔ九chóng重，shú孰yíng营dù度zhī之？wéi惟zī兹hé何gōng功，shú孰chū初zuò作zhī之？wò斡wéi维yān焉xì系，tiān天jí极yān焉jiā加？bā八zhù柱hé何dāng当，dōng东nán南hé何kuī亏？jiǔ九tiān天zhī之jì际，ān安fàng放ān安shǔ属？yú隅wēi隈duō多yǒu有，shuí谁zhī知qí其shù数？tiān天hé何suǒ所tà沓？shí十èr二yān焉fēn分？rì日yuè月ān安shǔ属？liè列xīng星ān安chén陈？chū出zì自tāng汤gǔ谷，cì次yú于méng蒙sì汜。zì自míng明jí及huì晦，suǒ所xíng行jǐ几lǐ里？yè夜guāng光hé何dé德，sǐ死zé则yòu又yù育？jué厥lì利wéi维hé何，ér而gù顾tú菟zài在fù腹？nǚ女qí岐wú无hé合，fū夫yān焉qǔ取jiǔ九zǐ子？bó伯qiáng强hé何chù处？huì惠qì气ān安zài在？hé何hé阖ér而huì晦？hé何kāi开ér而míng明？jiǎo角sù宿wèi未dàn旦，yào曜líng灵ān安cáng藏？bú不rèn任gǔ汩hóng鸿，shī师hé何yǐ以shàng尚zhī之？qiān佥yuē曰“hé何yōu忧，hé何bú不kè课ér而xíng行zhī之？”chī鸱guī龟yè曳xián衔，gǔn鲧hé何tīng听yān焉？shùn顺yù欲chéng成gōng功，dì帝hé何xíng刑yān焉？yǒng永è遏zài在yǔ羽shān山，fū夫hé何sān三nián年bù不shī施？bó伯yǔ禹bì愎gǔn鲧，fū夫hé何yǐ以biàn变huà化？zuǎn纂jiù就qián前xù绪，suì遂chéng成kǎo考gōng功。hé何xù续chū初jì继yè业，ér而jué厥móu谋bù不tóng同？hóng洪quán泉jí极shēn深，hé何yǐ以tián窴zhī之？dì地fāng方jiǔ九zé则，hé何yǐ以fén坟zhī之？hé河hǎi海yìng应lóng龙？hé何jìn尽hé何lì历？gǔn鲧hé何suǒ所yíng营？yǔ禹hé何suǒ所chéng成？kāng康huí回féng冯nù怒，dì墬hé何gù故yǐ以dōng东nán南qīng倾？jiǔ九zhōu州ān安cuò错？chuān川gǔ谷hé何wū洿？dōng东liú流bú不yì溢，shú孰zhī知qí其gù故？dōng东xī西nán南běi北，qí其xiū修shú孰duō多？nán南běi北shùn顺tuǒ椭，qí其yǎn衍jǐ几hé何？kūn昆lún仑xuán悬pǔ圃，qí其kāo尻ān安zài在？zēng增chéng城jiǔ九chóng重，qí其gāo高jǐ几lǐ里？sì四fāng方zhī之mén门，qí其shuí谁cóng从yān焉？xī西běi北pì辟qǐ启，hé何qì气tōng通yān焉？rì日ān安bú不dào到？zhú烛lóng龙hé何zhào照？xī羲hé和zhī之wèi未yáng扬，ruò若huá华hé何guāng光？hé何suǒ所dōng冬nuǎn暖？hé何suǒ所xià夏hán寒？yān焉yǒu有shí石lín林？hé何shòu兽néng能yán言？yān焉yǒu有qiú虬lóng龙，fù负xióng熊yǐ以yóu游？xióng雄huī虺jiǔ九shǒu首，tiáo鯈hū忽yān焉zài在？hé何suǒ所bù不sǐ死？cháng长rén人hé何shǒu守？mí靡píng蓱jiǔ九qú衢，xǐ枲huá华ān安jū居？líng灵shé蛇tūn吞xiàng象，jué厥dà大hé何rú如？hēi黑shuǐ水xuán玄zhǐ趾，sān三wēi危ān安zài在？yán延nián年bù不sǐ死，shòu寿hé何suǒ所zhǐ止？líng鲮yú鱼hé何suǒ所？qí鬿duī堆yān焉chù处？yì羿yān焉bì彃rì日？wū乌yān焉jiě解yǔ羽？yǔ禹zhī之lì力xiàn献gōng功，jiàng降shěng省xià下tǔ土sì四fāng方。yān焉dé得bǐ彼tú嵞shān山nǚ女，ér而tōng通zhī之wū於tái台sāng桑？mǐn闵fēi妃pǐ匹hé合，jué厥shēn身shì是jì继。hú胡wéi维shì嗜bù不tóng同wèi味，ér而kuài快cháo鼌bǎo饱？qǐ启dài代yì益zuò作hòu后，zú卒rán然lí离niè蠥。hé何qǐ启wéi惟yōu忧，ér而néng能jū拘shì是dá达？jiē皆guī归shè射jū鞫，ér而wú无hài害jué厥gōng躬。hé何hòu后yì益zuò作gé革，ér而yǔ禹bō播jiàng降？qǐ启jí棘bīn宾shāng商，《jiǔ九biàn辨》《jiǔ九gē歌》。hé何qín勤zǐ子tú屠mǔ母，ér而sǐ死fēn分jìng竟dì地？dì帝jiàng降yí夷yì羿，gé革niè孽xià夏mín民。hú胡shè射fū夫hé河bó伯，ér而qī妻bǐ彼luò雒pín嫔？féng冯yáo珧lì利jué决，fēng封xī豨shì是shè射。hé何xiàn献zhēng蒸ròu肉zhī之gāo膏，ér而hòu后dì帝bú不ruò若？zhuó浞qǔ娶chún纯hú狐，xuàn眩qī妻yuán爰móu谋。hé何yì羿zhī之shè射gé革，ér而jiāo交tūn吞kuí揆zhī之？zǔ阻qióng穷xī西zhēng征，yán岩hé何yuè越yān焉？huà化ér而wèi为huáng黄xióng熊，wū巫hé何huó活yān焉？xián咸bō播jù秬shǔ黍，pú莆guàn雚shì是yíng营。hé何yóu由bìng并tóu投，ér而gǔn鲧jí疾xiū修yíng盈？bái白ní蜺yīng婴fú茀，hú胡wèi为cǐ此táng堂？ān安dé得fū夫liáng良yào药，bù不néng能gù固zāng臧？tiān天shì式cóng从héng横，yáng阳lí离yuán爰sǐ死。dà大niǎo鸟hé何míng鸣，fū夫yān焉sàng丧jué厥tǐ体？píng蓱hào号qǐ起yǔ雨，hé何yǐ以xīng兴zhī之？zhuàn撰tǐ体xié协xié胁，lù鹿hé何yīng膺zhī之？áo鳌dài戴shān山biàn抃，hé何yǐ以ān安zhī之？shì释zhōu舟líng陵xíng行，hé何zhī之qiān迁zhī之？wéi惟jiāo浇zài在hù户，hé何qiú求yú于sǎo嫂？hé何shǎo少kāng康zhú逐quǎn犬，ér而diān颠yǔn陨jué厥shǒu首？nǚ女qí歧fèng缝shang裳，ér而guǎn馆tóng同yuán爰zhǐ止。hé何diān颠yì易jué厥shǒu首，ér而qīn亲yǐ以féng逢dài殆？tāng汤móu谋yì易lǚ旅，hé何yǐ以hòu厚zhī之？fù覆zhōu舟zhēn斟xún寻，hé何dào道qǔ取zhī之？jié桀fá伐méng蒙shān山，hé何suǒ所dé得yān焉？mò妺xī嬉hé何sì肆，tāng汤hé何jí殛yān焉？shùn舜mǐn闵zài在jiā家，fù父hé何yǐ以guān鳏？yáo尧bù不yáo姚gào告，èr二nǚ女hé何qīn亲？jué厥méng萌zài在chū初，hé何suǒ所yì亿yān焉？huáng璜tái台shí十chéng成，shuí谁suǒ所jí极yān焉？dēng登lì立wèi为dì帝，shú孰dào道shàng尚zhī之？nǚ女wā娲yǒu有tǐ体，shú孰zhì制jiàng匠zhī之？shùn舜fú服jué厥dì弟，zhōng终rán然wéi为hài害。hé何sì肆quǎn犬shǐ豕，ér而jué厥shēn身bù不wēi危bài败？wú吴huò获qì迄gǔ古，nán南yuè岳shì是zhǐ止。shú孰qī期qù去sī斯，dé得liǎng两nán男zǐ子？yuán缘hú鹄shì饰yù玉，hòu后dì帝shì是xiǎng飨。hé何chéng承móu谋xià夏jié桀，zhōng终yǐ以miè灭sàng丧？dì帝nǎi乃jiàng降guān观，xià下féng逢yī伊zhì挚。hé何tiáo条fàng放zhì致fá罚，ér而lí黎fú服dà大shuō说？jiǎn简dí狄zài在tái台，kù喾hé何yí宜？xuán玄niǎo鸟zhì致yí贻，nǚ女hé何xǐ喜？gāi该bǐng秉jì季dé德，jué厥fù父shì是zāng臧。hú胡zhōng终bì弊yú于yǒu有hù扈，mù牧fū夫niú牛yáng羊？gān干xié协shí时wǔ舞，hé何yǐ以huái怀zhī之？píng平xié胁màn曼fū肤，hé何yǐ以féi肥zhī之？yǒu有hù扈mù牧shù竖，yún云hé何ér而féng逢？jī击chuáng床xiān先chū出，qí其mìng命hé何cóng从？héng恒bǐng秉jì季dé德，yān焉dé得fū夫pǔ朴niú牛？hé何wǎng往yíng营bān班lù禄，bú不dàn但hái还lái来？hūn昏wēi微xún循jì迹，yǒu有dí狄bù不níng宁。hé何fán繁niǎo鸟cuì萃jí棘，fù负zǐ子sì肆qíng情？xuàn眩dì弟bìng并yín淫，wēi危hài害jué厥xiōng兄。hé何biàn变huà化yǐ以zuò作zhà诈，ér而hòu后sì嗣féng逢cháng长？chéng成tāng汤dōng东xún巡，yǒu有shēn莘yuán爰jí极。hé何qǐ乞bǐ彼xiǎo小chén臣，ér而jí吉fēi妃shì是dé得？shuǐ水bīn滨zhī之mù木，dé得bǐ彼xiǎo小zi子。fū夫hé何è恶zhī之，yìng媵yǒu有shēn莘zhī之fù妇？tāng汤chū出zhòng重quán泉，fū夫hé何zuì辠yóu尤？bú不shèng胜xīn心fá伐dì帝，fū夫shuí谁shǐ使tiāo挑zhī之？huì会cháo朝zhēng争méng盟，hé何jiàn践wú吾qī期？cāng苍niǎo鸟qún群fēi飞，shú孰shǐ使cuì萃zhī之？liè列jī击zhòu纣gōng躬，shū叔dàn旦bù不jiā嘉。hé何qīn亲kuí揆fā发zú足，zhōu周zhī之mìng命yǐ以zī咨jiē嗟？shòu授yīn殷tiān天xià下，qí其wèi位ān安shī施？fǎn反chéng成nǎi乃wáng亡，qí其zuì罪yī伊hé何？zhēng争qiǎn遣fá伐qì器，hé何yǐ以xíng行zhī之？bìng并qū驱jī击yì翼，hé何yǐ以jiāng将zhī之？zhāo昭hòu后chéng成yóu游，nán南tǔ土yuán爰dǐ底。jué厥lì利wéi惟hé何，féng逢bǐ彼bái白zhì雉？mù穆wáng王qiǎo巧méi梅，fū夫hé何wèi为zhōu周liú流？huán环lǐ理tiān天xià下，fū夫hé何suǒ索qiú求？yāo妖fū夫yè曳xuàn炫，hé何hào号yú于shì市？zhōu周yōu幽shuí谁zhū诛？yān焉dé得fū夫bāo褒sì姒？tiān天mìng命fǎn反cè侧，hé何fá罚hé何yòu佑？qí齐huán桓jiǔ九huì会，zú卒rán然shēn身shā杀。bǐ彼wáng王zhòu纣zhī之gōng躬，shú孰shǐ使luàn乱huò惑？hé何è恶fǔ辅bì弼，chán谗chǎn谄shì是fú服？bǐ比gān干hé何nì逆，ér而yì抑shěn沈zhī之？léi雷kāi开ā阿shùn顺，ér而cì赐fēng封zhī之？hé何shèng圣rén人zhī之yī一dé德，zú卒qí其yì异fāng方？méi梅bó伯shòu受hǎi醢，jī箕zǐ子xiáng详kuáng狂？jì稷wéi维yuán元zǐ子，dì帝hé何zhú竺zhī之？tóu投zhī之yú于bīng冰shàng上，niǎo鸟hé何yù燠zhī之？hé何féng冯gōng弓xié挟shǐ矢，shū殊néng能jiāng将zhī之？jì既jīng惊dì帝qiè切jī激，hé何féng逢cháng长zhī之？bó伯chāng昌hào号shuāi衰，bǐng秉biān鞭zuò作mù牧。hé何lìng令chè彻bǐ彼qí岐shè社，mìng命yǒu有yīn殷guó国？qiān迁cáng藏jiù就qí岐，hé何néng能yī依？yīn殷yǒu有huò惑fù妇，hé何suǒ所jī讥？shòu受cì赐zī兹hǎi醢，xī西bó伯shàng上gào告。hé何qīn亲jiù就shàng上dì帝fá罚，yīn殷zhī之mìng命yǐ以bú不jiù救？shī师wàng望zài在sì肆，chāng昌hé何shí识？gǔ鼓dāo刀yáng扬shēng声，hòu后hé何xǐ喜？wǔ武fā发shā杀yīn殷，hé何suǒ所yì悒？zǎi载shī尸jí集zhàn战，hé何suǒ所jí急？bó伯lín林zhì雉jīng经，wéi维qí其hé何gù故？hé何gǎn感tiān天yì抑dì墬，fū夫shuí谁wèi畏jù惧？huáng皇tiān天jí集mìng命，wéi惟hé何jiè戒zhī之？shòu受lǐ礼tiān天xià下，yòu又shǐ使zhì至dài代zhī之？chū初tāng汤chén臣zhì挚，hòu后zī兹chéng承fǔ辅。hé何zú卒guān官tāng汤，zūn尊shí食zōng宗xù绪？xūn勋hé阖mèng梦shēng生，shǎo少lí离sàn散wáng亡。hé何zhuàng壮wǔ武lì历，néng能liú流jué厥yán严？péng彭kēng铿zhēn斟zhì雉，dì帝hé何xiǎng飨？shòu受shòu寿yǒng永duō多，fū夫hé何jiǔ久cháng长？zhōng中yāng央gòng共mù牧，hòu后hé何nù怒？fēng蜂é蛾wēi微mìng命，lì力hé何gù固？jīng惊nǚ女cǎi采wēi薇，lù鹿hé何yòu佑？běi北zhì至huí回shuǐ水，cuì萃hé何xǐ喜？xiōng兄yǒu有shì噬quǎn犬，dì弟hé何yù欲？yì易zhī之yǐ以bǎi百liǎng两，zú卒wú无lù禄？bó薄mù暮léi雷diàn电，guī归hé何yōu忧？jué厥yán严bú不fèng奉，dì帝hé何qiú求？fú伏nì匿xué穴chù处，yuán爰hé何yún云？jīng荆xūn勋zuò作shī师，fū夫hé何cháng长？wù悟guò过gǎi改gèng更，wǒ我yòu又hé何yán言？wú吴guāng光zhēng争guó国，jiǔ久yú余shì是shèng胜。hé何huán环chuān穿zì自lǘ闾shè社qiū丘líng陵，yuán爰chū出zǐ子wén文？wú吾gào告dǔ堵áo敖yǐ以bù不cháng长。hé何shì试shàng上zì自yǔ予，zhōng忠míng名mí弥zhāng彰？