纵囚论

xìn信yì义xíng行yú于jūn君zǐ子，ér而xíng刑lù戮shī施yú于xiǎo小rén人。xíng刑rù入yú于sǐ死zhě者，nǎi乃zuì罪dà大è恶jí极，cǐ此yòu又xiǎo小rén人zhī之yóu尤shèn甚zhě者yě也。níng宁yǐ以yì义sǐ死，bù不gǒu苟xìng幸shēng生，ér而shì视sǐ死rú如guī归，cǐ此yòu又jūn君zǐ子zhī之yóu尤nán难zhě者yě也。fāng方táng唐tài太zōng宗zhī之liù六nián年，lù录dà大pì辟qiú囚sān三bǎi百yú余rén人，zòng纵shǐ使hái还jiā家，yuē约qí其zì自guī归yǐ以jiù就sǐ死。shì是yǐ以jūn君zǐ子zhī之nán难néng能，qī期xiǎo小rén人zhī之yóu尤zhě者yǐ以bì必néng能yě也。qí其qiú囚jí及qī期，ér而zú卒zì自guī归wú无hòu后zhě者。shì是jūn君zǐ子zhī之suǒ所nán难，ér而xiǎo小rén人zhī之suǒ所yì易yě也。cǐ此qǐ岂jìn近yú于rén人qíng情zāi哉?

huò或yuē曰：zuì罪dà大è恶jí极，chéng诚xiǎo小rén人yǐ矣；jí及shī施ēn恩dé德yǐ以lín临zhī之，kě可shǐ使biàn变ér而wèi为jūn君zǐ子。gài盖ēn恩dé德rù入rén人zhī之shēn深，ér而yí移rén人zhī之sù速，yǒu有rú如shì是zhě者yǐ矣。yuē曰：tài太zōng宗zhī之wèi为cǐ此，suǒ所yǐ以qiú求cǐ此míng名yě也。rán然ān安zhī知fū夫zòng纵zhī之qù去yě也，bú不yì意qí其bì必lái来yǐ以jì冀miǎn免，suǒ所yǐ以zòng纵zhī之hū乎?yòu又ān安zhī知fū夫bèi被zòng纵ér而qù去yě也，bú不yì意qí其zì自guī归ér而bì必huò获miǎn免，suǒ所yǐ以fù复lái来hū乎?fū夫yì意qí其bì必lái来ér而zòng纵zhī之，shì是shàng上zéi贼xià下zhī之qíng情yě也；yì意qí其bì必miǎn免ér而fù复lái来，shì是xià下zéi贼shàng上zhī之xīn心yě也。wú吾jiàn见shàng上xià下jiāo交xiāng相zéi贼yǐ以chéng成cǐ此míng名yě也，wū乌yǒu有suǒ所wèi谓shī施ēn恩dé德yǔ与fū夫zhī知xìn信yì义zhě者zāi哉?bù不rán然，tài太zōng宗shī施dé德yú于tiān天xià下，yú于zī兹liù六nián年yǐ矣，bù不néng能shǐ使xiǎo小rén人bú不wèi为jí极è恶dà大zuì罪，ér而yí一rì日zhī之ēn恩，néng能shǐ使shì视sǐ死rú如guī归，ér而cún存xìn信yì义。cǐ此yòu又bù不tōng通zhī之lùn论yě也!

rán然zé则hé何wèi为ér而kě可?yuē曰：zòng纵ér而lái来guī归，shā杀zhī之wú无shè赦。ér而yòu又zòng纵zhī之，ér而yòu又lái来，zé则kě可zhī知wèi为ēn恩dé德zhī之zhì致ěr尔。rán然cǐ此bì必wú无zhī之shì事yě也。ruò若fū夫zòng纵ér而lái来guī归ér而shè赦zhī之，kě可ǒu偶yí一wèi为zhī之ěr尔。ruò若lǚ屡wèi为zhī之，zé则shā杀rén人zhě者jiē皆bù不sǐ死。shì是kě可wèi为tiān天xià下zhī之cháng常fǎ法hū乎?bù不kě可wèi为cháng常zhě者，qí其shèng圣rén人zhī之fǎ法hū乎?shì是yǐ以yáo尧、shùn舜、sān三wáng王zhī之zhì治，bì必běn本yú于rén人qíng情，bú不lì立yì异yǐ以wéi为gāo高，bú不nì逆qíng情yǐ以gān干yù誉。